Ra đời từ năm 1916, sớm hơn cả World Cup, Copa America không chỉ là một giải đấu khu vực mà còn là không gian phô diễn quyền lực mềm của các quốc gia Nam Mỹ. Tuy nhiên không phải ai cũng thực sự hiểu Copa America là giải gì và hành trình phát triển của giải đấu. Ở bài viết này, cùng nền tảng M88 Vietnam giải đáp chi tiết nhé!
Giải đáp Copa America là giải gì?
Copa América, tên đầy đủ là CONMEBOL Copa America, là giải vô địch bóng đá nam cấp độ đội tuyển quốc gia do CONMEBOL tổ chức. Trước năm 1975, giải mang tên Giải vô địch bóng đá Nam Mỹ (Campeonato Sudamericano de Fútbol trong tiếng Tây Ban Nha và Campeonato Sul-Americano de Futebol trong tiếng Bồ Đào Nha). Đây được xem là giải đấu cấp châu lục lâu đời nhất trong lịch sử bóng đá thế giới và đồng thời là một trong những sự kiện thể thao thu hút sự quan tâm lớn, chỉ xếp sau World Cup và Euro về mức độ ảnh hưởng toàn cầu.
Xét theo nghĩa đen, “Copa America” có thể hiểu là “Cúp châu Mỹ”, tuy nhiên trên phương diện tổ chức và cấu trúc thành viên, đây thực chất là giải vô địch của khu vực Nam Mỹ. Nguyên nhân là bởi sân chơi này thuộc quyền điều hành của CONMEBOL và quy tụ các đội tuyển quốc gia trực thuộc liên đoàn khu vực này.
Do CONMEBOL chỉ có 10 thành viên chính thức, thể thức giải thường được thiết kế với 12 đội tham dự, bao gồm toàn bộ 10 đại diện Nam Mỹ cùng 2 khách mời. Các suất mời chủ yếu dành cho khu vực CONCACAF, trong đó Mexico là đội góp mặt liên tục từ năm 1993 đến 2016. Bên cạnh đó, giải cũng từng ghi nhận sự hiện diện của các đại diện châu Á như Japan và Qatar, cho thấy xu hướng quốc tế hóa ngày càng rõ nét của đấu trường vốn mang đậm bản sắc Nam Mỹ này.
Những điều thú vị về giải đấu Copa America
Uruguay và Argentina: Thế lưỡng cực hình thành từ nền tảng kinh tế – xã hội
Copa America là giải gì và đội tuyển nào đã sớm khẳng định vị thế của mình? Khi kỳ World Cup đầu tiên được tổ chức năm 1930 tại Uruguay, thì trước đó gần một thập niên rưỡi, Giải vô địch bóng đá Nam Mỹ đã định hình cấu trúc cạnh tranh khu vực. Trong bối cảnh thập niên 1920–1930, Uruguay và Argentina nổi lên như hai cực tăng trưởng kinh tế hàng đầu lục địa.
Tại Argentina, sự chuyên nghiệp hóa diễn ra với tốc độ chóng mặt. Từ những khán đài chỉ đón 10–15 nghìn cổ động viên, các sân vận động nhanh chóng chật kín 40–50 nghìn người khi các câu lạc bộ theo đuổi triết lý tấn công cống hiến.
Chính trị hóa bóng đá và tham vọng định vị bản sắc
Theo tìm hiểu của nền tảng M88, trong khi nhiều khu vực trên thế giới chìm trong khói lửa Thế chiến, Nam Mỹ lại chứng kiến bóng đá như một “vùng đệm” văn hóa. Dưới thời Tổng thống Juan Perón, Argentina chủ động khai thác bóng đá như công cụ tuyên truyền. Bộ phim tài liệu “Sucesos Argentinos” không đơn thuần ghi lại hoạt động thể thao thanh thiếu niên, mà còn kiến tạo diễn ngôn về một nền thể thao ưu việt, qua đó hợp thức hóa các chức vô địch khu vực vào các năm 1941, 1945, 1946 và 1947.
Tuy nhiên, sự tự tôn thái quá cũng khiến các cường quốc Nam Mỹ lựa chọn con đường phát triển biệt lập. Argentina từng chỉ cử đội hình nghiệp dư dự World Cup 1934 và vắng mặt năm 1938, mãi đến 1958 mới trở lại sân chơi toàn cầu. Trong khi đó, Uruguay – với tư cách nhà vô địch Olympic 1924 và 1928 – được FIFA chọn đăng cai World Cup 1930 nhờ cả năng lực tổ chức lẫn vị thế chuyên môn.
Bi kịch Maracana và hành trình khẳng định của Brazil
Từ năm 1923 đến 1948, Brazil gần như đứng ngoài vai trò chủ nhà Copa América do ưu tiên nguồn lực cho World Cup 1950. Thế nhưng, bi kịch tại sân Maracanã – nơi Uruguay đánh bại Brazil 2-1 ở chung kết – đã trở thành cú sốc tâm lý sâu sắc trong lịch sử bóng đá xứ samba. Trớ trêu thay, một năm trước đó tại Copa America 1949, Uruguay chỉ tung đội hình phụ và xếp hạng sáu, như một màn “nghi binh chiến lược” trước khi tạo nên địa chấn.
Phải đến năm 1989, Brazil mới thực sự giải tỏa áp lực khi đăng cai và lên ngôi vô địch nhờ bàn thắng duy nhất của Romario trong trận thắng Uruguay. Chức vô địch ấy không chỉ mang giá trị danh hiệu, mà còn là hành động tái thiết niềm tin quốc gia sau gần bốn thập niên ám ảnh.
Thể thức “hoang dã” và những chương hồi kịch tính
Một trong những đặc trưng khiến Copa America khác biệt chính là sự linh hoạt, thậm chí có phần ngẫu hứng trong cấu trúc thi đấu. Giai đoạn 1975, 1979 và 1983, giải được tổ chức rải khắp lục địa với thể thức chung kết lượt đi – lượt về, và nếu mỗi đội thắng một trận, sẽ có trận thứ ba phân định. Năm 1975, Colombia và Peru phải đá thêm trận quyết định tại Uruguay; năm 1979, Paraguay và Chile sang Argentina đá trận thứ ba sau khi mỗi bên thắng một lượt.
Đến năm 1983, Uruguay tiếp tục đăng quang sau chuỗi chung kết căng thẳng trước Brazil. Chỉ đến 1987, Liên đoàn Bóng đá Nam Mỹ mới quay lại mô hình tập trung tại một quốc gia chủ nhà nhằm giảm thiểu sự rối rắm về lịch thi đấu.
Cột mốc đặc biệt diễn ra năm 2016, khi giải kỷ niệm 100 năm được tổ chức tại Mỹ – lần đầu tiên ngoài lãnh thổ Nam Mỹ. Về thành tích, Uruguay dẫn đầu với 15 lần vô địch, Argentina theo sát với 14, còn Brazil khiêm tốn hơn với 8 lần đăng quang. Một chi tiết giàu tính biểu tượng là việc Lionel Messi từ chối nhận giải “Cầu thủ xuất sắc nhất” năm 2015 sau thất bại ở loạt luân lưu trước Chile, phản ánh áp lực khổng lồ mà lịch sử hào hùng của giải đấu đặt lên vai các thế hệ cầu thủ.
Tổng kết
Tựu trung, Copa America là giải gì và các thông tin về lịch sử giải đấu cho thấy đây không đơn thuần là cuộc tranh tài thể thao mà là tấm gương phản chiếu cấu trúc quyền lực, niềm tự tôn dân tộc và cả những bi kịch tập thể của bóng đá Nam Mỹ – nơi tính hoang dã, cảm xúc cực đoan và bản sắc văn hóa hòa quyện thành một trường thiên sử thi đặc sắc. Và đừng quên M88 đăng ký ngay để cập nhật thêm nhiều tin tức thể thao hữu ích và đắm chìm trong thế giới cá cược sôi động có tại đây nhé!
